محمد يوسف حريرى

349

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

مقصوره و به معنى رواق و ايوان يا شبستان است ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 106 ) مقام ابراهيم وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى ( بقره - 125 ) طبق روايتى از امام صادق عليه السّلام مقام ابراهيم همان نقطه‌اى است كه در مسجد الحرام به اين نام معروف است . در اين موضع كه نزديك ركن عراقى ( در فاصلهء حدود 5 / 13 متر ) و روبه‌روى باب كعبه است سنگى ( فعلا درون ويترينى ) قرار دارد كه جاى پاهاى حضرت ابراهيم عليه السّلام را نشان مىدهد و در پشت اين موضع حجاج بعد از انجام طواف دو ركعت نماز طواف به جاى مىآورند . در مورد اين جاى پاى به اختلاف گفته‌اند آن حضرت هنگام ساختن قسمت بالاى ديوار خانه كعبه بر روى اين سنگ مىايستاد و يا آن زمان كه براى ديدار فرزندش رهسپار مكه شد پاى خود را بر روى آن سنگ نهاد و يا هنگام اعلام و دعوت مردم به حج بالاى اين سنگ ايستاد كه اثرش در آن ظاهر شد و اين معجزه‌اى براى حضرت ابراهيم عليه السّلام محسوب مىشود كه خداوند سنگ را زير پاى او مانند گل نرم قرار داده است و طبق نقلى از امام باقر عليه السّلام از سنگ‌هاى بهشتى است . مقام محمود أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً ( اسراء - 80 ) 1 . مقامى است از عرش كه حضرت رسالت را به دو گرامى كنند . و به قولى آن جاست كه لواى حمد به دست آن حضرت دهند و هيچ پيغمبرى نباشد خواه آدم و خواه غير او مگر آن‌كه در تحت لواى وى باشد . ( تفسير منهج الصادقين - ج 5 - ص 306 ) 2 . معروف در ميان مفسرين اين است كه اين مقام همان شفاعت كبراى پيامبر است يا همان نهايت قرب به پروردگار است كه يكى از آثارش شفاعت كبرى مىباشد . ( تفسير نمونه ، ج 12 ، ص 231 ) مقتبضه ( م ت ب ض ) آن اسامى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را گويند كه از قرآن مجيد ( به اقتضاب ) مأخوذ داشته‌اند . ( ناسخ التواريخ ، حضرت رسول ، ج 4 ، ص 268 ) مقتدر ( م ت د ) وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِراً ( كهف - 45 ) توانا . از اسماى صفات الهى است ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 90 و 150 ) مقرا ( م قّ را ) در بعضى قرآنهاى قديمى روى برخى آيات نوشته شده كه به معنى اقرار به مضمون و محتواى آيه است ( فرهنگ اصطلاحات تجويد ، ص 67 ) مقرى ( م ) 1 . قرآن‌خوان ( لغت‌نامه ) كسى كه آيات قرآن را به آواز خواند ( فرهنگ فارسى ) 2 . كسى كه تعليم قرائت قرآن بدهد . وظيفه مقرى آن است كه قرآن را با رعايت همهء آداب قرائت به ديگران بياموزد . مقرى بايد اختلاف قرائت‌ها را ( به استماع از استادان پيشين ) فرا گرفته باشد و بشناسد و بيان كند . مقرى بايد در عربيت و نحو لغت و تفسير و روايت و درايت مهارت داشته باشد . آموزندگان و قاريان ، قرآن را نزد او مىخوانند و مقرى مرتبا از آنان قرائت را پس مىگيرد تا كاملا ورزيده شوند . ( فرهنگ عميد -